Praktyczna instrukcja od umiejscowienia szafki, przez podłączenie rury PEX-AL-PEX 16 × 2, napełnianie i próbę ciśnieniową, aż po równoważenie hydrauliczne przepływomierzami 0–5 l/min i regulację temperatury w pomieszczeniach.
updateZaktualizowano: verifiedSprawdzone przez techników ATRIA SK s.r.o.
Tę instrukcję przygotowaliśmy dla właścicieli domów, którzy montują ogrzewanie podłogowe samodzielnie lub chcą rozumieć pracę firmy instalacyjnej, oraz dla instalatorów, którzy po raz pierwszy pracują z rozdzielaczami H.P.W.®. Procedura dotyczy wszystkich rozmiarów od 2 do 12 obwodów – różnią się one tylko długością, a wyposażenie i sposób montażu są takie same.
Rozdzielacz jest dostarczany z zaworami odcinającymi, śrubunkami regulacyjnymi z przepływomierzami, automatycznym odpowietrznikiem i zaworem spustowym. Przed montażem przygotuj też złączki zaciskowe do rury (dwie sztuki na każdy obwód), zawory kulowe 1" z termometrem (czerwony na zasilanie, niebieski na powrót) oraz szafkę odpowiedniej wielkości. Dobór szafki według liczby obwodów znajdziesz na stronie Szafki do rozdzielaczy.
Wybierz miejsce jak najbliżej środka ogrzewanej powierzchni kondygnacji, z łatwym dostępem i wystarczającą ilością miejsca na szafkę.
Osadź szafkę (w ścianie lub na ścianie), ustaw jej wysokość i głębokość według podłogi i zawieś rozdzielacz na wspornikach.
Przykręć zawory kulowe 1" – czerwony na zasilanie (górna belka), niebieski na powrót (dolna belka).
Podłącz rury od źródła ciepła lub z układu mieszającego. Przy wyższej temperaturze źródła nie zapomnij o mieszaniu i termostacie bezpieczeństwa.
Rurę każdego obwodu podłącz złączką zaciskową EK – początek pętli do zasilania, koniec do powrotu pod tym samym numerem obwodu.
Napełnij instalację i płucz obwód po obwodzie, aż z węża spustowego będzie wypływać woda bez pęcherzyków.
Podnieś ciśnienie w instalacji zgodnie z projektem, nigdy powyżej maks. ciśnienia próbnego rozdzielacza 10 bar, i sprawdź szczelność wszystkich połączeń.
Przepływomierzami ustaw przepływ każdego obwodu według jego długości i zapotrzebowania na ciepło, a następnie zablokuj ustawienie.
Zamontuj głowice termostatyczne lub siłowniki na powrocie, ustaw pompę i zapisz wartości w protokole.
Umiejscowienie rozdzielacza wpływa na cały projekt ogrzewania podłogowego. Im bliżej środka ogrzewanej powierzchni się znajduje, tym krótsze są odcinki doprowadzające do poszczególnych pomieszczeń. Doprowadzenia biegną zwykle przez korytarz, a gęsta wiązka rur potrafi go niepotrzebnie przegrzewać – także dlatego położenie centralne jest korzystniejsze niż w rogu domu. W domach piętrowych projektuje się zwykle osobny rozdzielacz dla każdej kondygnacji.
Szafki do rozdzielaczy osadza się w ścianie (podtynkowe) lub mocuje na ścianie (natynkowe). W każdym typie można ustawić wysokość i głębokość według podłogi – szafki podtynkowe H.P.W. mają wysokość regulowaną w zakresie około 575–665 mm i głębokość 110–175 mm (w niektórych typach 120–186 mm). Osadź szafkę w poziomie, a jej dolną krawędź wyrównaj z planowaną wysokością gotowej podłogi.
Rozdzielacz H.P.W. jest osadzony na aluminiowym wsporniku. Dzięki technologii szybkiego montażu wystarczy zawiesić go w szafce na wspornikach i dokręcić śrubami. Konstrukcja nowej generacji rozdzielaczy została zoptymalizowana właśnie po to, aby montaż w szafce był dla instalatorów jak najprostszy. Przed ostatecznym dokręceniem sprawdź, czy belki są w poziomie.
Rozdzielacz H.P.W. ma przyłącza zasilania i powrotu 1". Górna belka z przepływomierzami to zasilanie (ciepła woda ze źródła), dolna belka z zaworami termostatycznymi to powrót. Między rozdzielaczem a rurami od źródła zalecamy zawsze zamontować parę zaworów kulowych – pozwolą odciąć cały rozdzielacz jednym ćwierćobrotem, na przykład przy wymianie siłownika lub przy naprawie, bez spuszczania wody z całej instalacji.
Zawory kulowe H.P.W. przykręca się do końca rozdzielacza za pomocą półśrubunku 1". Mają wbudowany termometr 0–80 °C, dzięki czemu temperaturę zasilania i powrotu widzisz bezpośrednio przy rozdzielaczu. Kolorowy motylek ułatwia orientację: czerwony należy na zasilanie, niebieski na powrót.
Połączenia gwintowane bez uszczelki płaskiej uszczelnij w standardowy sposób – taśmą PTFE lub pakułami z pastą uszczelniającą. W połączeniach z uszczelką płaską nie pomijaj uszczelki i dbaj, aby była czysta i prawidłowo osadzona.
Ogrzewanie podłogowe pracuje z niską temperaturą wody. Jeśli źródło ciepła dostarcza wodę o temperaturze odpowiedniej dla grzejników (na przykład kocioł na paliwo stałe lub starsza instalacja grzejnikowa), nie wolno podłączać go bezpośrednio do rozdzielacza podłogówki. Między źródłem a rozdzielaczem musi się znaleźć układ mieszający (zawór mieszający z pompą) i przylgowy termostat bezpieczeństwa, który po przekroczeniu ustawionej temperatury wyłączy pompę obwodu podłogowego. Maks. dopuszczalna temperatura robocza rozdzielacza wynosi wprawdzie +80 °C, ale decydujące są wylewka i posadzka – szczegóły znajdziesz w części o mieszaniu i termostacie bezpieczeństwa poniżej.
Źródła niskotemperaturowe, takie jak pompa ciepła czy kocioł kondensacyjny z regulacją pogodową, często podłącza się do podłogówki bezpośrednio – temperaturą wody steruje wtedy automatyka źródła. Również tu warto jednak zastosować termostat bezpieczeństwa jako zabezpieczenie na wypadek błędnego ustawienia.
Do rozdzielaczy H.P.W. zalecamy rurę wielowarstwową PEX-AL-PEX 16 × 2 i złączki zaciskowe z przyłączem EK (eurokonus). Na każdy obwód potrzebujesz dwóch złączek.
Króćce obwodów na rozdzielaczu H.P.W. mają przyłącze EK (eurokonus). Złączka zaciskowa składa się z nakrętki, pierścienia zaciskowego i króćca z o-ringiem z EPDM. Po dokręceniu nakrętki wewnętrzny pierścień zaciska się i mocno chwyta rurę. Połączenie jest rozłączne – przy demontażu wystarczy odkręcić złączkę i wyjąć rurę.
Rurę mocuje się do izolacji podłogi klipsami mocującymi lub spinkami do płyty systemowej z rastrem. Akcesoria do układania znajdziesz na stronie Rury, złączki i płyta systemowa.
Powietrze jest najczęstszą przyczyną, dla której któryś obwód podłogówki nie grzeje. Rura w podłodze jest długa i ułożona poziomo, więc powietrze samo z niej nie ucieknie – trzeba je z obwodów wypchnąć strumieniem wody. Dlatego podłogówki nie napełnia się tylko przez źródło ciepła, lecz płucze obwód po obwodzie.
Automatyczny odpowietrznik na rozdzielaczu H.P.W. usuwa następnie na bieżąco powietrze, które w pierwszych dniach i tygodniach pracy uwalnia się z wody podczas nagrzewania. Po kilku dniach grzania sprawdź ciśnienie w instalacji i w razie potrzeby uzupełnij wodę. Jeśli masz zestaw z ręcznym odpowietrznikiem, odpowietrz go ręcznie – najlepiej przy zatrzymanej pompie, gdy powietrze zbierze się w górnej części belki.
Próba ciśnieniowa to ostatnia okazja, aby znaleźć nieszczelność, zanim rura zniknie pod wylewką. Wykonuje się ją po napełnieniu i odpowietrzeniu, zawsze przed wylaniem wylewki. Wysokość ciśnienia próbnego i czas trwania próby określa projekt lub firma instalacyjna – dla rozdzielacza H.P.W. obowiązuje jednak stała górna granica: maks. ciśnienie próbne wynosi 10 bar. Maks. dopuszczalne ciśnienie robocze rozdzielacza to 6 bar.
Zaleca się, aby rury podczas wylewania wylewki pozostawały pod ciśnieniem. Ewentualne uszkodzenie rury przy chodzeniu po niej lub przy pracy z wylewką ujawni się wtedy od razu spadkiem ciśnienia i można je naprawić jeszcze przed związaniem wylewki.
Świeżej wylewki nie wolno od razu nagrzewać. Pierwsze grzanie rozpocznij dopiero po upływie czasu, który przewiduje producent wylewki, a temperaturę wody podnoś stopniowo. Dokładny program wygrzewania (temperatura początkowa, tempo podnoszenia, czas utrzymania) określa producent wylewki i posadzki.
Obwody w domu mają różną długość i różne zapotrzebowanie na ciepło. Woda zawsze wybiera drogę najmniejszego oporu, więc bez zrównoważenia krótkie obwody dostawałyby za dużo wody, a długie za mało. Skutkiem są przegrzane i zimne miejsca, niepotrzebnie wysoka temperatura wody i większe zużycie energii. Przepływomierze na rozdzielaczu H.P.W. mierzą w zakresie 0–5 l/min z dokładnością ±10 %, mają podwójną regulację, a ustawienie można zablokować.
Projekt ogrzewania podłogowego zawiera dla każdego obwodu wymagany przepływ w l/min (lub w kg/h – 60 kg/h odpowiada około 1 l/min). Te wartości po prostu ustawiasz na przepływomierzach. To najdokładniejsza metoda, ponieważ projektant zna straty ciepła każdego pomieszczenia.
Wymagany przepływ obwodu można oszacować ze wzoru:
Przepływ [l/min] = Moc obwodu [W] / (69,8 × ΔT [K])
gdzie ΔT to różnica temperatur zasilania i powrotu. Przy ogrzewaniu podłogowym projektuje się zwykle 5 do 10 K. Przykład: obwód w salonie ma oddać 900 W przy ΔT = 5 K, przepływ wyniesie więc 900 / (69,8 × 5) ≈ 2,6 l/min. Liczba 69,8 wynika z pojemności cieplnej wody – jeden litr na minutę przenosi 69,8 W na każdy kelwin różnicy temperatur.
Jeśli wszystkie obwody ułożono z podobnym rozstawem, a pomieszczenia mają podobne straty ciepła na m², można zastosować prostą metodę proporcjonalną. Moc obwodu jest w przybliżeniu proporcjonalna do powierzchni, którą pokrywa, a więc i do długości rury. Najdłuższemu (najbardziej wymagającemu) obwodowi przypisuje się przepływ według powyższego wzoru, a pozostałym obwodom ustawia się przepływ w proporcji ich długości do najdłuższego obwodu. Przykład ilustracyjny znajduje się w tabeli poniżej.
Obliczenie ilustracyjne metodą proporcjonalną dla rozdzielacza z 6 obwodami. Najdłuższemu obwodowi (95 m) przypisujemy przepływ 2,5 l/min, pozostałe obwody ustawiamy w proporcji ich długości.
| Obwód | Pomieszczenie | Długość obwodu z doprowadzeniem | Stosunek do najdłuższego | Nastawa przepływomierza |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Salon – obwód A | 95 m | 1,00 | 2,5 l/min (w pełni otwarty) |
| 2 | Salon – obwód B | 90 m | 0,95 | 2,4 l/min |
| 3 | Sypialnia | 80 m | 0,84 | 2,1 l/min |
| 4 | Pokój dziecięcy | 70 m | 0,74 | 1,8 l/min |
| 5 | Łazienka | 50 m | 0,53 | 1,3 l/min |
| 6 | Korytarz | 40 m | 0,42 | 1,1 l/min |
| Razem | 425 m | 11,2 l/min (≈ 0,67 m³/h) |
Wartości są wyłącznie ilustracyjne – służą zrozumieniu metody, a nie jako nastawy dla konkretnego domu. Łazienki mają zwykle większe zapotrzebowanie na ciepło na m² (wyższa wymagana temperatura); jeśli łazienka jest ułożona gęściej (rozstaw 10 cm), ma więcej rury na m² i metoda częściowo to uwzględnia. Po kilku dniach pracy dostrój ustawienia według rzeczywistych temperatur w pomieszczeniach.
Otwórz zawory kulowe i wszystkie obwody. Głowice termostatyczne lub siłowniki pozostaw na razie w pełni otwarte albo tymczasowo je zdejmij.
Równoważenie ma sens tylko w odpowietrzonej instalacji. Powietrze w obwodzie zniekształca wskazanie przepływomierza i wynikowe temperatury.
Uruchom pompę; przy pompie trzybiegowej zacznij od środkowego biegu. Źródło ciepła pozostaw w normalnym trybie pracy.
Obwód o największym zapotrzebowaniu na przepływ pozostaw w pełni otwarty – to on decyduje, czy pompa wystarcza. Jeśli nawet w pełni otwarty nie osiąga wymaganego przepływu, zwiększ bieg pompy.
Zacznij od najkrótszego obwodu. Obracając przepływomierz, ustaw obliczony przepływ i odczytaj wartość na skali.
Zmiana w jednym obwodzie wpływa na warunki ciśnieniowe w pozostałych. Przejdź wszystkie obwody jeszcze raz i popraw wartości – zwykle wystarczą dwie lub trzy rundy.
Jeśli wszystkie obwody osiągają wymagany przepływ z zapasem, spróbuj zmniejszyć bieg pompy. Zaoszczędzisz prąd i ograniczysz szum przepływu.
Zablokuj nastawy przepływomierzy i zapisz wartości w protokole lub na etykiecie na drzwiczkach szafki. Przy późniejszej kontroli od razu będziesz wiedzieć, jak instalacja ma pracować.
Po kilku dniach grzania porównaj temperatury w pomieszczeniach. Chłodniejszemu pomieszczeniu lekko zwiększ przepływ, przegrzanemu zmniejsz.
Na dolnej belce rozdzielacza H.P.W. znajdują się zintegrowane zawory termostatyczne (powrotne) – po jednym na każdym obwodzie. Głowice termostatyczne lub siłowniki montuje się bezpośrednio na nich. Podczas gdy przepływomierz określa, ile wody maksymalnie przepłynie przez obwód, zawór termostatyczny na powrocie w razie potrzeby zamyka i otwiera obwód – i w ten sposób reguluje temperaturę w pomieszczeniu.
Ogrzewanie podłogowe potrzebuje niskiej temperatury wody. Jeśli to samo źródło ciepła zasila także grzejniki lub zasobnik c.w.u. albo jeśli jest to kocioł na paliwo stałe, wodę dla podłogówki przygotowuje się w obiegu mieszającym: zawór mieszający domieszuje do gorącej wody ze źródła chłodniejszą wodę z powrotu, a osobna pompa obiegowa tłoczy ją do rozdzielacza.
Termostat przylgowy AVANSA TH 2A (312034) mocuje się sprężyną bezpośrednio na rurze lub na rozdzielaczu. Znajdujący się w nim bimetal po osiągnięciu ustawionej temperatury przełącza styk – podłączony jako wyłącznik przerywa fazę pompy obwodu podłogowego, gdy woda zasilająca jest zbyt gorąca. Zakres temperatur wynosi 20–90 °C, histereza 8–3 °C, napięcie 230 V, a stopień ochrony IP 20; montuje się go na rurach o średnicy do 2". Temperaturę wyłączenia ustaw zgodnie z projektem i zaleceniami producenta wylewki i posadzki – w typowych systemach mokrych granicę bezpieczeństwa ustawia się znacznie poniżej maks. dopuszczalnej temperatury roboczej rozdzielacza (+80 °C). Podłączenie elektryczne powierz elektrykowi.
Do obiegu mieszającego podłogówki lub do cyrkulacji wody w instalacji nadają się trzybiegowe pompy obiegowe AVANSA o długości zabudowy 130 mm i gwincie przyłączeniowym 6/4". Bieg przełącza się przełącznikiem na skrzynce zaciskowej.
Wysokość podnoszenia pompy musi pokryć straty ciśnienia obwodu – zależą one od długości rury, liczby obwodów i oporu armatury. W typowym domu jednorodzinnym wystarcza zwykle pompa o wysokości podnoszenia do 6 m. Przy równoważeniu ustaw najniższy bieg, przy którym nawet najbardziej wymagający obwód osiąga wymagany przepływ. Więcej o pompach i termostatach AVANSA znajdziesz na avansa-europe.com.
Jeśli rozdzielacz H.P.W. zasila grzejniki (system rozdzielaczowy) lub masz w domu oprócz podłogówki także grzejniki, do grzejników z przyłączem bocznym nadaje się zestaw termostatyczny AVANSA TH6 – zawór termostatyczny DN15 w wersji kątowej 1/2" z głowicą cieczową zgodną z EN 215. Skala głowicy odpowiada temperaturom od 6 °C (*) przez 20 °C (nastawa 3) do 28 °C (nastawa 5). Do grzejników z przyłączem dolnym przeznaczony jest zestaw regulacyjny HPW Set2, który znajdziesz wśród akcesoriów.
Termostat bezpieczeństwa, zestaw termostatyczny do grzejników i pompy obiegowe do obiegu mieszającego ogrzewania podłogowego.
| Błąd | Skutek | Jak go uniknąć |
|---|---|---|
| Zamieniony początek i koniec obwodu | Obwodu nie da się prawidłowo regulować, zawór termostatyczny pracuje po niewłaściwej stronie | Końce rur oznacz już przy układaniu i podłączaj je pod tym samym numerem obwodu |
| Obwody nieprzepłukane pojedynczo | Pęcherze powietrza, bulgotanie, obwód nie grzeje | Płucz obwód po obwodzie, aż woda będzie wypływać bez pęcherzyków |
| Rura cięta piłą, bez kalibracji krawędzi | Uszkodzony o-ring, nieszczelna złączka | Obcinak do rur wielowarstwowych i kalibrator, kontrola o-ringu |
| Uszczelka EPDM smarowana olejem mineralnym | Uszkodzenie uszczelki i stopniowa nieszczelność | Stosuj wyłącznie smar na bazie silikonu |
| Złączka niedokręcona lub przekręcona | Nieszczelność lub uszkodzone połączenie | Przestrzegaj momentu dokręcania: 25–35 Nm (500684), 30–40 Nm (RCS16) |
| Próba ciśnieniowa powyżej 10 bar | Ryzyko uszkodzenia rozdzielacza i armatury | Ciśnienie próbne według projektu, nigdy powyżej maks. ciśnienia próbnego 10 bar |
| Podłogówka podłączona bezpośrednio do źródła wysokotemperaturowego | Przegrzanie wylewki i posadzki | Obieg mieszający i przylgowy termostat bezpieczeństwa na zasilaniu |
| Obwody niezrównoważone | Przegrzane krótkie obwody, zimne długie, wyższa temperatura wody | Ustaw przepływomierze według projektu lub metodą proporcjonalną |
| Zbyt długie obwody | Niewystarczający przepływ nawet przy w pełni otwartym przepływomierzu | Projektuj obwody do około 80–100 m wraz z doprowadzeniem |
| Szafka bez zapasu | Nie da się dokręcić złączki, zawory kulowe się nie mieszczą | Porównaj długość rozdzielacza z zaworami kulowymi z szerokością szafki |
| Wylewka wylana bez ciśnienia w rurach | Uszkodzenie rury wychodzi na jaw dopiero po związaniu wylewki | Podczas wylewania wylewki utrzymuj rury pod ciśnieniem |
Po zrównoważeniu i pierwszym sezonie grzewczym instalacja powinna pracować bez ingerencji. Mimo to warto raz w roku, najlepiej na początku sezonu grzewczego, poświęcić rozdzielaczowi kilka minut.
Jeśli musisz odciąć któryś obwód (na przykład przy wymianie posadzki), zamknij go na zasilaniu i na powrocie – pozostałe pomieszczenia grzeją dalej. Przy pracach przy całym rozdzielaczu zamknij zawory kulowe; instalacji nie trzeba opróżniać.
Wszystko do montażu – zawory kulowe, szafki, rury i złączki – znajdziesz na stronie Akcesoria, a porównanie rozdzielaczy mosiężnych i nierdzewnych w sekcji Rozdzielacze ze stali nierdzewnej. Powrót do przeglądu rozdzielaczy H.P.W.
Rozdzielacze, zawory kulowe, złączki zaciskowe, rury PEX-AL-PEX, szafki oraz pompy i termostaty AVANSA znajdziesz z aktualną ceną i dostępnością w sklepie AVIEN.PL. W projektowaniu i montażu doradzimy na linii technicznej +421 917 133 664 (poniedziałek – piątek, 7:30 – 15:30 CET).
Krótkie filmy o produktach, montażu i ustawieniach.
Instrukcje obsługi, karty techniczne i deklaracje zgodności produktów z tej strony (PDF).
Technik odpowie zwykle tego samego dnia roboczego.
call+421 917 133 664 · mailinfo@atria.sk
Wszystkie nasze marki, strony specjalistyczne i sklepy internetowe w jednym miejscu.
